Cuộc bầu cử Hạ viện Nhật Bản ngày 08/02/2026 đã khép lại với một kết quả mang tính xoay trục lịch sử, mở ra một kỷ nguyên mới cho đất nước mặt trời mọc dưới sự dẫn dắt quyết đoán của nữ Thủ tướng đầu tiên, bà Sanae Takaichi. Đây không chỉ là một chiến thắng chính trị thông thường mà còn là một sự kiện làm rung chuyển các thị trường tài chính toàn cầu, thiết lập nên những tiền lệ chưa từng có đối với đồng Yên và thị trường trái phiếu Chính phủ Nhật Bản (JGB).

Bước ngoặt lịch sử

Kết quả bầu cử cho thấy Đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền cùng đối tác liên minh đã giành được chiến thắng áp đảo với 352 ghế, trong đó riêng LDP chiếm 316 ghế — mức cao nhất kể từ khi hệ thống bầu cử hiện tại được áp dụng vào năm 1996. 

Việc bà Takaichi đánh cược vào một cuộc bầu cử nhanh giữa mùa đông khắc nghiệt, bất chấp tuyết rơi kỷ lục, đã mang lại quả ngọt lớn khi cử tri bị thu hút bởi hình ảnh một nhà lãnh đạo thẳng thắn và quyết liệt. 

Thắng lợi này giúp bà Takaichi sở hữu "siêu đa số" tại Hạ viện, chính thức chấm dứt giai đoạn chính trị phân mảnh và trao cho bà quyền lực tuyệt đối để thực hiện chương trình nghị sự mang tên "Takaichi-nomics". 

Kết quả này cũng đánh dấu sự thất bại nặng nề của các phe đối lập khi các tên tuổi lớn trên chính trường Nhật Bản đồng loạt mất ghế, khẳng định niềm tin của cử tri vào định hướng "cùng nhau tiến lên" của bà Takaichi.

Chủ nghĩa tài khóa tích cực

Với vị thế vững chắc, Chính phủ Nhật Bản dự kiến sẽ tăng tốc thực hiện các cam kết kinh tế mạnh mẽ, đặc biệt là gói kích thích tài khóa trị giá hơn 21,000 tỷ Yên. Trọng tâm của chính sách này là việc tạm dừng thuế tiêu thụ đối với thực phẩm (8%) trong hai năm để hỗ trợ chi phí sinh hoạt cho người dân. 

Về mặt đối ngoại và quốc phòng, chiến thắng của bà Takaichi — một người nhận được sự ủng hộ tuyệt đối từ ông Donald Trump — báo hiệu một lập trường cứng rắn hơn đối với Trung Quốc và đẩy nhanh tiến độ đầu tư quân sự để bảo vệ Đài Loan. 

Tuy nhiên, quyền lực tuyệt đối cũng mang lại một nghịch lý tích cực cho thị trường: bà Takaichi sẽ không còn phải chịu áp lực chạy đua chi tiêu với các đảng đối lập vốn có những đề xuất cắt giảm thuế thậm chí còn cực đoan hơn. Điều này cho phép bà duy trì một sự cân bằng nhất định giữa chi tiêu thúc đẩy tăng trưởng và kỷ luật tài khóa cần thiết để làm dịu tâm lý nhà đầu tư.

Sự bùng nổ của cổ phiếu và cú sốc trái phiếu

Ngay sau khi kết quả được công bố, thị trường tài chính đã phản ứng dữ dội theo kịch bản "Takaichi trade". Chỉ số Nikkei 225 đã tạo nên một cơn địa chấn khi nhảy vọt lên mức cao kỷ lục mọi thời đại, vượt ngưỡng 55,000 điểm và chạm mốc 57,000 điểm trong phiên giao dịch sáng ngày 09/02. Giới đầu tư đặt cược lớn vào các lĩnh vực quốc phòng, AI và bán dẫn vốn là ưu tiên hàng đầu của Chính phủ mới. 

Ngược lại, thị trường trái phiếu Chính phủ (JGB) tiếp tục chịu áp lực bán tháo khiến lợi suất tăng mạnh. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm và đặc biệt là kỳ hạn 30 năm đã tăng vọt do lo ngại về khối nợ công khổng lồ sẽ phình to thêm để tài trợ cho các gói kích thích. 

Sự chao đảo của thị trường nợ Nhật Bản không chỉ là vấn đề nội bộ mà còn lan tỏa ra toàn cầu, đẩy chi phí vay vốn từ Mỹ đến Đức tăng theo, nhắc nhở thế giới về rủi ro từ nợ công của các nền kinh tế lớn.

JPY và JGB: Làn ranh đỏ và Áp lực đảo chiều

Nghịch lý ở đây xuất phát từ thị trường TPCP Nhật Bản. Những lo ngại về gói kích thích tài khóa khổng lồ của chính phủ của Thủ tướng Takaichi đẩy lợi suất TPCP Nhật Bản lên cao kỷ lục. Tuy nhiên, khi xét tới quy mô nợ công của Nhật Bản so với các nền kinh tế tương đương, mức lợi suất này có thể nói là vẫn còn thấp.

Hiện tượng này là do Ngân hàng TW Nhật Bản (BOJ) đã liên tục mua vào TPCP Nhật Bản nhằm kìm hãm lợi suất của TPCP Nhật. Một mặt, hành động này kiểm soát được chi phí vay của Chính phủ Nhật Bản, nhưng ngược lại, nó khiến đồng Yên Nhật suy yếu so với các đồng tiền khác.

Khi chính phủ chi tiêu quá nhiều, áp lực sẽ đặt lên đối với cả TPCP và đồng tiền của nước đó. Tuy nhiên, trong trường hợp của Nhật Bản, do động thái can thiệp liên tục của BOJ, những áp lực này dồn sang đồng Yên Nhật, khiến tỷ giá USDJPY liên tục tăng, chạm ngưỡng 160.

Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản Katayama đã có động thái trấn an thị trường khi tuyên bố sẽ trao đổi với thị trường trong ngày thứ Hai, sau khi có kết quả bầu cử, và cho biết sẽ dùng dự trữ ngoại hối để tài trợ cho chính sách cắt giảm thuế hay chi tiêu của chính phủ nếu cần thiết.

Như vậy, thay vì phát hành thêm trái phiếu để tài trợ cho chi tiêu thì chính phủ Nhật Bản có thể sẽ bán bớt tài sản dự trữ. Mà phần lớn lượng tài sản này là TPCP Mỹ. Như đã thảo luận trước đây, nếu tiến hành phương án này, khả năng cao BOJ sẽ thực hiện trong sự hợp tác với Fed để đảm bảo lợi suất của TPCP Mỹ không bị đẩy lên.

Chủ tịch Fed (tương lai) Kevin Warsh có thể sẽ nới lỏng các chỉ số an toàn vốn của hệ thống ngân hàng Mỹ, cho phép các ngân hàng này hấp thụ lượng TPCP mà BOJ bán ra, cân bằng tác động lên thị trường. Mặt khác, Fed sẽ tiếp tục cắt giảm lãi suất, sẽ khiến đồng USD yếu đi, đồng nghĩa với việc gián tiếp giúp JPY mạnh lên.

Tuy nhiên, kịch bản trên chứa đựng rất nhiều biến số, liệu Kevin Warsh có trở thành chủ tịch Fed hay không, và nếu có thì ông có thực hiện đúng những kỳ vọng chính sách như vậy hay không.

Tuy nhiên, một số nhà phân tích nhận định rằng chiến thắng áp đảo của LDP có thể là "kịch bản tốt nhất" để ổn định đồng Yên trong trung hạn. Khi chính phủ không còn phải đưa ra những lời hứa chi tiêu quá đà để lôi kéo cử tri, áp lực lên tỷ giá có thể giảm bớt. 

Dự báo trong thời gian tới, thị trường sẽ chứng kiến sự giằng co: đồng Yên sẽ tiếp tục chịu sức ép giảm giá từ chính sách tài khóa mở rộng, nhưng đồng thời sẽ được nâng đỡ bởi kỳ vọng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) phải tăng lãi suất để kiềm chế lạm phát. 

Đối với JGB, lợi suất được dự báo sẽ duy trì ở mức cao trên 3% đối với kỳ hạn dài hạn. Các đợt đấu thầu trái phiếu sắp tới sẽ là phép thử quan trọng cho niềm tin của nhà đầu tư vào khả năng quản lý nợ của bà Takaichi, trong khi áp lực từ Washington có thể buộc Tokyo phải thực hiện các bước đi thận trọng hơn để tránh làm bất ổn hệ thống tài chính toàn cầu.