Hoạt động điều tiết thanh khoản của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trên Fed Funds Markets là nghiệp vụ tối quan trọng để điều tiết lãi suất EFFR, thứ sẽ tác động đến lãi suất và giá trị tài sản trong nền kinh tế Mỹ, và rộng ra là thế giới. Cũng vì vậy, thị trường rất quan tâm, theo dõi mức độ thanh khoản trong thị trường tiền tệ Mỹ (hệ thống) để dự báo những hành động tiếp theo của Fed. Nội dung dưới đây, sẽ điểm qua một số chỉ báo về mức độ thanh khoản của hệ thống, và đánh giá điều kiện thanh khoản ở thời điểm hiện tại.
Trước tiên, hãy tìm hiểu sơ bộ về khung chính sách điều hành của Fed: Khi thanh khoản trong hệ thống biến động, dẫn tới các mức lãi suất như EFFR hay SOFR biến động trong hành lang ON RRP – IORB. Fed thực hiện điều tiết thanh khoản thông qua các nghiệp vụ OMO, để kiểm soát các mức lãi suất qua đêm không vượt qua hành lang đã quy định.
Ở Việt Nam, các mức lãi suất qua đêm có thể sử dụng như chỉ báo rất chính xác về tình trạng thanh khoản trong hệ thống. Tuy nhiên, ở Mỹ, do các mức lãi suất trên các thị trường của Fed được điều hành và kiểm soát theo cơ chế ở trên, vì vậy chúng không phản ánh được chính xác câu chuyện thanh khoản.
Thay vào đó, chúng ta sẽ phải sử dụng những chỉ báo khác, hoặc các mức chênh lệch giữa lãi suất của thị trường và lãi suất do Fed điều tiết.
Khối lượng ON RRP
Khối lượng giao dịch trên kênh ON RRP của Fed cũng là một chỉ báo đáng tin cậy. Kênh ON RRP đóng vai trò bể chứa thanh khoản, khi thanh khoản dồi dào, các thành viên thị trường sẽ tham gia ON RRP nhiều hơn để hưởng lãi tối thiểu trên thanh khoản dư thừa. Ngược lại, khi thanh khoản khan hiếm, các thành viên thị trường sẽ dừng giao dịch trên ON RRP, dẫn đến khối lượng giao dịch sụt giảm.
Có thể thấy khối lượng giao dịch trên kênh ON RRP của Fed đã giảm mạnh từ mức đỉnh, khoảng 2,500 tỷ USD xuống chỉ còn khoảng 1.2 tỷ USD, cho thấy thanh khoản đang được rút khỏi bể chứa. Đây là một tín hiệu cho thấy thanh khoản trên thị trường tiền tệ Mỹ đang suy giảm, buộc các thành viên phải phân bổ nguồn lực từ kênh ON RRP.
Chênh lệch TGCR
TGCR là lãi suất trung vị của các giao dịch repo trên thị trường 3 bên (do BNY Mellon lưu ký), nơi cho phép các thanh viên (ngân hàng, quỹ Thị trường Tiền tệ, quỹ phòng hộ…) vay tiền có tài sản đảm bảo (là TPCP Mỹ). TGCR cũng là một trong những lãi suất thành phần để Fed tính toán ra SOFR.
Thông thường các ngân hàng sẽ để tiền tại tài khoản Fed để hưởng lãi IORB. Chỉ khi nào thanh khoản trên hệ thống trở nên quá khan hiếm, khiến TGCR cao hơn IORB, đủ để các ngân hàng vượt qua các ràng buộc về vốn (SLR, G-SIB surcharge), các ngân hàng sẽ rút tiền khỏi tài khoản Fed để mang tiền lên thị trường 3 bên để cho vay.
Chênh lệch TGCR – IORB phản ánh mức chênh lệch lãi suất giữa thị trường 3 bên và lãi suất mà Fed trả cho thanh khoản của các ngân hàng. Chủ tịch Fed Dallas Lorie Logan gọi chênh lệch TGCR là chỉ báo rõ ràng nhất cho thanh khoản thị trường. Chênh lệch này âm là thị trường đang dư thanh khoản và ngược lại.
Hiện tại, chênh lệch TGCR vẫn đang ở mức âm 3 điểm cơ bản, chưa dương, tức chưa đến phạm vi khan hiếm thanh khoản. Tuy nhiên, chênh lệch đã tăng lên so với mức âm 7 hay âm 10 trước đó, cho thấy thanh khoản trên thị trường đang dần thu hẹp lại, chứ không phải đang được cải thiện.
Reserve Demand Elasticity (RDE) - NY Fed
RDE là một chỉ báo mang tính thống kê hơn là dữ liệu trực tiếp từ thị trường và là một công cụ khá mới (ra mắt 10/2024). RDE chính là độ dốc của đường cầu dự trữ (reserve demand curve) - đo bằng cách fed funds rate thay đổi bao nhiêu khi lượng dự trữ tổng hợp biến động. Cụ thể:
- RDE ≈ 0 (đường cầu phẳng): thanh khoản dư dả, thay đổi cung dự trữ không ảnh hưởng lãi suất
- RDE âm nhỏ: thanh khoản đủ dùng, lãi suất bắt đầu phản ứng nhẹ
- RDE âm lớn: thanh khoản khan hiếm, biến động nhỏ trong cung cũng gây dao động lớn ở FFR
Dữ liệu thực tế cho thấy, ở mức 50th percentile (đại diện cho ước lượng trung vị, ước lượng tốt nhất cho RDE thực tế) đang âm 0.3, tức mỗi 1 điểm phần trăm giảm trong tỷ lệ aggregate reserves / aggregate assets của hệ thống ngân hàng, Fed Funds Rate sẽ tăng 0.30 điểm cơ bản.
Ngay cả trong vùng 97.5th /2.5th percentile, tức kịch bản lạc quan nhất, thì mức trên mới chạm đến 0.04, tức kịch bản tốt nhất xảy ra thì thanh khoản mới chỉ ở mức ranh giới dư dả, còn trong kịch bản tệ nhất, con số là -0.62, tức thanh khoản đang khá khan hiếm rồi.
Quan trọng hơn là độ dốc của đường cầu đang dốc xuống, cho thấy tình trạng thanh khoản của hệ thống đang rời khỏi vùng được coi là dư dả. Hiện chỉ còn xác suất cực đoan 97th ở mức cận 0, cho thấy hệ thống đang dần cảm nhận sự thiếu hụt trong thanh khoản.
Ba chỉ báo trên đo các khía cạnh khác nhau của thanh khoản: ON RRP phản ánh lượng thanh khoản dư thừa đang thu hẹp, chênh lệch TGCR cho thấy hệ thống chưa rơi vào vùng khan hiếm thực sự, còn RDE cảnh báo hệ thống đang tiến gần đến ngưỡng đó. Tổng hợp lại, các chỉ báo cho thấy tình trạng thanh khoản trên hệ thống tiền tệ Mỹ vẫn chưa bị coi là khan hiếm thực sự, nhưng đang mỏng dần. Tín hiệu này cho thấy, Fed vẫn chưa thể dừng chương trình Reserve Management Purchases (RMPs).